واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

744

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

كرده با پاسخ رد و امتناع روبرو شده بود . وى كه بدين سبب رنجيده و موهن شده بوده با محمد عهد اتحاد بست و فرمود تا در ملك خويش بنام خوارزمشاه خطبه خوانند و سكه ضرب كنند . سلطان فرمود تا سمرقند را مستحكم كنند و امير برتنه را كه از خويشان تركان خاتون بود به نمايندگى خود در دربار عثمان منصوب كرد « 1 » . پس از آن به پيش راند و از سيردريا ( سيحون ) گذشت و در ماه ربيع الاول 607 هجرى « 2 » ( آخر اوت و سپتامبر ) در صحراى ايلامش « 3 » با لشكر قراختاى كه زير فرمان تاينكو قرار داشته تلاقى دست داد . دشمنان شكسته شدند . و شخص تاينكو اسير و به خوارزم گسيل گرديد . سلطان در راه باز - گشت اترار را - كه صاحب آن مقاومت ابراز داشته بود - مسخر ساخت « 4 » و به سمرقند بازگشت و از آنجا به خوارزم رفت . به فرمان وى تاينكو كشته و به رود افگنده شد . هنگام غيبت سلطان « جماعتى از بقاياى اصحاب قادر خان » « 5 » حوالى جند را غارت و ويران كردند . خوارزمشاه متعاقب اين عمل مدتى قليل در خوارزم مانده ، سپس با لشكر رهسپار جند شد . عثمان كه باتفاق محمد به گرگانج آمده بود در آن شهر ماند تا با دختر خوارزمشاه عقد ازدواج منعقد

--> ( 1 ) - اينجا ميرخواند دربارهء انتصاب برتنه سخنى نمىگويد . در تأليف جوينى ، چاپ قزوينى ( II ، 76 ) « ترتيه » نوشته شده . ( 2 ) - ميرخواند ( « تاريخ خوارزمشاه » ، چاپ دفرمرى ، 55 ) اين واقعه را به سال 606 هجرى مربوط مىداند ( 10 - 1209 ميلادى ) . ( 3 ) - محل پيكار در تأليف ميرخواند ذكر نشده . ( 4 ) - « متون » ، ص 112 ( جوينى ، همچنان در چاپ قزوينى ، II ، 80 ) . ( 5 ) - جوينى ( نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 128 ؛ چاپ قزوينى ، II ، 82 ) .